شناسه ایرنیک چیست؟ آموزش ساخت NIC Handle + احراز هویت هدا (۱۴۰۴)

خلاصه مطلب (TL;DR)

شناسه ایرنیک چیست؟ یک کد یکتای ۱۱ کاراکتری (مثل ab1234-irnic) که هویت شما را در سیستم ثبت دامنه ایران مشخص می‌کند.
چرا به آن نیاز دارید؟ بدون شناسه ایرنیک، امکان ثبت، تمدید یا انتقال هیچ دامنه ir. وجود ندارد.
مراحل دریافت: ورود به new.nic.ir - انتخاب نوع شناسه (حقیقی/حقوقی) - تکمیل اطلاعات - احراز هویت سامانه هدا.
نکته مهم ۱۴۰۴: از اول دی‌ماه ۱۴۰۴، احراز هویت تصویری با سامانه هدا برای تمام کاربران حقیقی الزامی است.

شناسه ایرنیک چیست و چه کاربردی دارد؟

شناسه ایرنیک (NIC Handle یا نیک هندل) یک کد شناسایی یکتا است که توسط مرکز ثبت دامنه ایران (IRNIC) به هر فرد یا سازمان اختصاص داده می‌شود. این شناسه مانند یک کد ملی دیجیتال در فضای دامنه‌های ایرانی عمل می‌کند و تمام دامنه‌های شما به آن متصل می‌شود.

فرمت استاندارد شناسه ایرنیک به صورت xx1234-irnic است که شامل دو حرف، چهار عدد و پسوند irnic است. برای مثال: ab5678-irnic یا mh9012-irnic.

چرا باید شناسه ایرنیک داشته باشید؟

اگر قصد فعالیت در فضای وب ایران را دارید، داشتن شناسه ایرنیک ضروری است:

ثبت دامنه ir.: بدون شناسه، امکان ثبت هیچ دامنه ایرانی وجود ندارد
تمدید دامنه: برای تمدید سالانه دامنه‌ها به شناسه تایید شده نیاز است
انتقال دامنه: خرید یا فروش دامنه فقط بین شناسه‌های معتبر امکان‌پذیر است
تغییر DNS: مدیریت تنظیمات فنی دامنه از طریق شناسه انجام می‌شود
اثبات مالکیت: در اختلافات حقوقی، شناسه ایرنیک سند رسمی مالکیت دامنه است

تفاوت ایرنیک با ثبت‌کننده‌های بین‌المللی

برخلاف سرویس‌های بین‌المللی مثل GoDaddy یا Namecheap که با ایمیل ساده می‌توان دامنه ثبت کرد، سیستم ایرنیک به دلیل احراز هویت الزامی امنیت بیشتری دارد. این یعنی:

دامنه‌های ir. قابل سرقت از طریق هک ایمیل نیستند
در اختلافات قانونی، مالکیت قابل اثبات است
امکان ثبت دامنه با هویت جعلی وجود ندارد

انواع شناسه ایرنیک: حقیقی یا حقوقی؟

ایرنیک دو نوع اصلی شناسه ارائه می‌دهد که هر کدام کاربرد و الزامات خاص خود را دارند:

ویژگی	شناسه حقیقی	شناسه حقوقی
مناسب برای	افراد، فریلنسرها، وبلاگ‌نویسان	شرکت‌ها، موسسات، سازمان‌ها
مدارک لازم	فقط کد ملی و موبایل	شناسه ملی + روزنامه رسمی + مهر
احراز هویت	سامانه هدا (تشخیص چهره)	بررسی مدارک توسط ایرنیک
دامنه‌های قابل ثبت	.ir, .ایران, .id.ir	.ir, .ایران, .co.ir, .org.ir, .net.ir
زمان فعال‌سازی	چند دقیقه تا ۱ ساعت	۳ تا ۱۰ روز کاری
محدودیت تعداد	۱ شناسه به ازای هر کد ملی	۱ شناسه به ازای هر شناسه ملی شرکت

شناسه حقیقی: برای افراد عادی

اگر می‌خواهید یک وبسایت شخصی، وبلاگ، پورتفولیو یا کسب‌وکار کوچک راه‌اندازی کنید، شناسه حقیقی مناسب شماست. با این شناسه می‌توانید تعداد نامحدود دامنه .ir ثبت کنید.

مدارک موردنیاز:

کد ملی ۱۰ رقمی
شماره موبایل به نام خودتان (برای تایید شاهکار)
آدرس ایمیل معتبر
اپلیکیشن هدا برای احراز هویت تصویری

شناسه حقوقی: برای شرکت‌ها و سازمان‌ها

شرکت‌ها، موسسات ثبت‌شده، سازمان‌های دولتی و NGOها باید شناسه حقوقی دریافت کنند. این نوع شناسه امکان ثبت دامنه‌های اختصاصی مثل .co.ir را فراهم می‌کند.

مدارک موردنیاز:

شناسه ملی شرکت (۱۱ رقمی)
آگهی تاسیس در روزنامه رسمی
آخرین آگهی تغییرات (اگر وجود دارد)
تعهدنامه با مهر و امضای مدیرعامل در سربرگ رسمی
کدپستی ۱۰ رقمی اقامتگاه قانونی

نکته: برای شناسه حقوقی، یک نفر به عنوان «نماینده قانونی» معرفی می‌شود که باید خودش هم شناسه حقیقی تایید شده داشته باشد.

آموزش گام‌به‌گام ساخت شناسه ایرنیک (نسخه ۱۴۰۴)

در ادامه، مراحل کامل ساخت شناسه ایرنیک حقیقی را بررسی می‌کنیم. این آموزش بر اساس سامانه جدید ایرنیک (new.nic.ir) که از سال ۱۴۰۳ راه‌اندازی شده، تهیه شده است.

مرحله ۱: ورود به سامانه ایرنیک

مرورگر خود را باز کنید و به آدرس new.nic.ir بروید
روی دکمه «ثبت‌نام» یا «ایجاد حساب کاربری» کلیک کنید
در صفحه باز شده، کد ملی خود را وارد کنید
کد امنیتی (کپچا) را وارد و دکمه «ادامه» را بزنید

ورود به سامانه ایرنیک و کلیک بر ساختن شناسه کاربری

مرحله ۲: انتخاب نوع شناسه

در این صفحه، نوع شناسه را انتخاب کنید:

شخص حقیقی: برای افراد عادی (انتخاب رایج)
شرکت، موسسه یا نهاد غیردولتی: برای شرکت‌های ثبت‌شده
وزارتخانه، سازمان یا شرکت دولتی: برای نهادهای دولتی
مرکز آموزشی و پژوهشی: برای دانشگاه‌ها و مراکز تحقیقاتی

روی گزینه موردنظر کلیک کرده و «تکمیل فرم و دریافت شناسه» را انتخاب کنید.

انتخاب نوع پسوند و شناسه در ایرنیک

مرحله ۳: تکمیل اطلاعات شخصی

در این مرحله، اطلاعات زیر را با دقت وارد کنید:

نام و نام خانوادگی: دقیقا مطابق با کارت ملی (فارسی)
نام لاتین: معادل انگلیسی نام شما
سال تولد: مطابق با شناسنامه
شماره موبایل: شماره‌ای که به نام شما ثبت شده باشد
آدرس ایمیل: ایمیل معتبر که به آن دسترسی دارید
آدرس پستی: آدرس کامل با کدپستی ۱۰ رقمی
رمز عبور: حداقل ۸ کاراکتر شامل حروف و اعداد

وارد کردن مشخصات شناسه و اطلاعات کاربر در ایرنیک

توجه: در بخش «رابط‌های مجاز»، گزینه «آزاد» یا «خودم و نمایندگان» را انتخاب کنید. این گزینه به شرکت‌های خدمات دامنه (مثل برتینا) اجازه می‌دهد از طرف شما دامنه ثبت کنند.

مرحله ۴: تایید ایمیل و موبایل

پس از ثبت اطلاعات، یک کد ۶ رقمی به ایمیل شما ارسال می‌شود
کد را در کادر مربوطه وارد کنید
سپس کد تایید موبایل (پیامک) را دریافت و وارد کنید
در این مرحله، شناسه شما ساخته می‌شود اما هنوز در سطح ۱ است

مرحله ۵: احراز هویت سطح ۲ با سامانه هدا (الزامی)

مهم - تغییر جدید ۱۴۰۴: از اول دی‌ماه ۱۴۰۴، بدون ارتقا به سطح ۲ (احراز هویت هدا)، امکان ثبت، تمدید یا انتقال دامنه وجود ندارد. شناسه‌های سطح ۱ عملا غیرفعال هستند.

سامانه هدا (هویت دیجیتال ایرانیان) توسط سازمان ثبت احوال راه‌اندازی شده و هویت شما را از طریق تشخیص چهره تایید می‌کند. مراحل ارتقا به سطح ۲:

وارد پنل ایرنیک شوید (new.nic.ir)
روی آیکون کاربر (گوشه بالا) کلیک کنید
گزینه «ارتقاء سطح» یا «احراز هویت» را انتخاب کنید
کد ملی را وارد و تایید کنید
به سامانه هدا (auth.ncr.ir) هدایت می‌شوید
اپلیکیشن هدا را از کافه‌بازار یا مایکت دانلود کنید
در اپلیکیشن، مراحل تایید چهره را انجام دهید (نیاز به دوربین سلفی)
پس از تایید موفق، به ایرنیک برگردید و سطح شناسه به ۲ ارتقا می‌یابد

دریافت شناسه کاربری ایرنیک پس از تکمیل مراحل

نکته: در حین احراز هویت، پنجره مرورگر را نبندید. کل فرآیند حدود ۱۰ تا ۱۵ دقیقه زمان می‌برد. اگر زمان منقضی شد، از اول شروع کنید.

مدیریت و به‌روزرسانی شناسه ایرنیک

پس از ساخت شناسه، ممکن است نیاز به تغییر اطلاعات یا مدیریت آن داشته باشید. در این بخش، نحوه انجام این کارها را بررسی می‌کنیم.

ورود به پنل مدیریت

به آدرس new.nic.ir بروید
روی «ورود» کلیک کنید
شناسه کاربری (مثل ab1234-irnic) و رمز عبور را وارد کنید
در صورت فعال بودن، کد دوعاملی (OTP) را وارد کنید

تغییر اطلاعات شناسه

برخی اطلاعات قابل تغییر هستند:

ایمیل: از طریق پنل قابل تغییر است (نیاز به تایید ایمیل جدید)
آدرس پستی: از طریق پنل قابل تغییر است
شماره موبایل: با ارسال درخواست به info@nic.ir
نام و نام خانوادگی: فقط با ارائه مدرک رسمی (مثل شناسنامه اصلاح‌شده)

بازیابی رمز عبور

اگر رمز عبور شناسه را فراموش کردید:

در صفحه ورود، روی «فراموشی رمز عبور» کلیک کنید
شناسه کاربری یا ایمیل را وارد کنید
لینک بازیابی به ایمیل ثبت‌شده ارسال می‌شود
روی لینک کلیک کرده و رمز جدید تنظیم کنید

توجه: اگر به ایمیل ثبت‌شده دسترسی ندارید، باید با ایرنیک تماس بگیرید (تلفن: ۰۲۱-۲۳۵۸۷۰۰ یا ایمیل: info@nic.ir) و با ارائه مدارک هویتی، درخواست بازیابی بدهید.

فعال‌سازی احراز هویت دوعاملی

برای امنیت بیشتر شناسه، فعال‌سازی احراز هویت دوعاملی (2FA) توصیه می‌شود:

وارد پنل شوید
به بخش «تنظیمات امنیتی» بروید
«احراز هویت دوعاملی» را فعال کنید
اپلیکیشن Google Authenticator یا مشابه را نصب کنید
QR Code را اسکن کرده و کد را وارد کنید

مشکلات رایج شناسه ایرنیک و راه‌حل‌ها

در ادامه، رایج‌ترین مشکلاتی که کاربران با شناسه ایرنیک تجربه می‌کنند را بررسی می‌کنیم:

مشکل	علت احتمالی	راه‌حل
خطای «کد ملی قبلا ثبت شده»	قبلا شناسه ساخته‌اید	از «فراموشی رمز» استفاده کنید یا با ایرنیک تماس بگیرید
کد تایید موبایل نمی‌رسد	سیم‌کارت به نام شما نیست	از سیم‌کارت به نام خودتان استفاده کنید (تایید شاهکار)
خطای عدم تطابق اطلاعات	نام در ایرنیک با ثبت احوال فرق دارد	درخواست اصلاح اطلاعات به info@nic.ir ارسال کنید
اپ هدا چهره را نمی‌شناسد	نور نامناسب یا دوربین ضعیف	محیط با نور کافی، پس‌زمینه ساده، عینک را بردارید
خطای تایم‌اوت در احراز هویت	فرآیند بیش از ۱۵ دقیقه طول کشیده	از اول شروع کنید و سریع‌تر مراحل را طی کنید
شناسه در سطح ۱ مانده	احراز هویت هدا تکمیل نشده	دوباره «ارتقاء سطح» را از پنل انجام دهید

تماس با پشتیبانی ایرنیک

اگر مشکل شما از طریق روش‌های بالا حل نشد، می‌توانید با پشتیبانی ایرنیک تماس بگیرید:

ایمیل: info@nic.ir
تلفن: ۰۲۱-۲۳۵۸۷۰۰
ساعات کاری: شنبه تا چهارشنبه ۸ صبح تا ۴ بعدازظهر

از تجربه ما: تیم پشتیبانی دامنه برتینا روزانه به ده‌ها کاربر در فرآیند ساخت شناسه ایرنیک و احراز هویت هدا کمک می‌کند. رایج‌ترین مشکل، استفاده از سیم‌کارت به نام دیگران است. قبل از شروع، مطمئن شوید شماره موبایل در سامانه شاهکار به نام خودتان ثبت شده باشد.

سوالات متداول درباره شناسه ایرنیک

شناسه ایرنیک (NIC Handle) چیست؟

شناسه ایرنیک یک کد یکتای ۱۱ کاراکتری به فرمت ab1234-irnic است که توسط مرکز ثبت دامنه ایران به هر فرد یا سازمان اختصاص داده می‌شود. این شناسه برای ثبت، تمدید، انتقال و مدیریت تمام دامنه‌های ایرانی (ir. و ایران.) الزامی است و مانند کد ملی دیجیتال در فضای دامنه عمل می‌کند.

آیا ساخت شناسه ایرنیک هزینه دارد؟

خیر، ساخت شناسه ایرنیک کاملا رایگان است. شما فقط برای ثبت دامنه هزینه پرداخت می‌کنید (مثلا ۶۰۰,۰۰۰ ریال برای یک سال دامنه ir.). با یک شناسه می‌توانید تعداد نامحدود دامنه ثبت کنید.

احراز هویت هدا چیست و چرا الزامی شده؟

سامانه هدا (هویت دیجیتال ایرانیان) توسط سازمان ثبت احوال راه‌اندازی شده و هویت شما را از طریق تشخیص چهره تایید می‌کند. از دی‌ماه ۱۴۰۴، ایرنیک این احراز هویت را برای جلوگیری از فیشینگ، سرقت دامنه و ثبت دامنه با هویت جعلی الزامی کرده است. بدون آن، شناسه شما در سطح ۱ می‌ماند و امکان ثبت دامنه ندارید.

آیا می‌توانم چند شناسه ایرنیک داشته باشم؟

خیر، هر کد ملی فقط می‌تواند یک شناسه ایرنیک حقیقی داشته باشد. اگر شرکت دارید، می‌توانید علاوه بر شناسه حقیقی، یک شناسه حقوقی هم برای شرکت دریافت کنید. شناسه حقوقی به شناسه ملی شرکت متصل است نه کد ملی شخصی.

اگر شناسه ایرنیک قبلی دارم، باید احراز هویت هدا را انجام دهم؟

بله، اگر شناسه شما قبل از ۱۷ بهمن ۱۴۰۱ ساخته شده و هنوز احراز هویت تصویری انجام نداده‌اید، باید ابتدا از طریق verify.nic.ir یا پنل جدید new.nic.ir، مراحل احراز هویت هدا را تکمیل کنید. در غیر این صورت، امکان ثبت، تمدید یا انتقال دامنه نخواهید داشت.

تفاوت شناسه ایرنیک حقیقی و حقوقی چیست؟

شناسه حقیقی برای افراد عادی است و با کد ملی ساخته می‌شود. شناسه حقوقی برای شرکت‌ها و سازمان‌هاست و با شناسه ملی شرکت (۱۱ رقمی) ساخته می‌شود. تفاوت مهم: با شناسه حقیقی فقط می‌توانید دامنه‌های ir. و id.ir. ثبت کنید، اما با شناسه حقوقی می‌توانید دامنه‌های co.ir.، org.ir. و net.ir. هم ثبت کنید.

چطور شناسه ایرنیک خود را پیدا کنم؟

اگر شناسه خود را فراموش کرده‌اید، چند راه وجود دارد: ۱) ایمیل‌های قدیمی از nic.ir را جستجو کنید ۲) در صفحه ورود new.nic.ir از «فراموشی شناسه» استفاده کنید و ایمیل ثبت‌شده را وارد کنید ۳) با ایرنیک تماس بگیرید (۰۲۱-۲۳۵۸۷۰۰) و با ارائه کد ملی، شناسه را دریافت کنید.